2014

Amerika’dan Türkiye’ye döneli neredeyse 6 sene oldu. Zaman, tahmin ettiğimden hızlı, yoğun ve bir o kadar da renkli geçti. Edindiğim tecrübeleri ve gözlemlerimi paylaşmak için uzun zamandır bir blog başlatmayı düşünüyordum. Her defasında araya bir şeyler girdi ve bu projemi öteledim. Her işte olduğu gibi blog başlatmak da özen, zaman ve disiplin istiyor. Sonunda 2014 hedeflerimden birisi olarak blog’umu başlatmaya karar verdim.

Genelde teknoloji, yatırım ve girişimcilik konularında yazacağım. Belki arasıra tutkulu olduğum diğer konular, spor ve motosiklet hakkında da yazarım.

Bu işe kalkışırken bana teknik konularda destek olan ve yazmam konusunda sürekli cesaretlendiren dostum Pamir’e buradan teşekkür etmek isterim.

Bu senenin zor bir sene olacağını düşünerek blog’uma “Burn Rate” ismini verdim. Burn Rate bizim sektörde sıkça kullanılan bir terim. Kelime kelimesine olmasa da nakit “yakma” hızı olarak tercüme edebiliriz. Basit bir tanımla, bir şirketin ya da startup’ın karlılığa ulaşana kadar sermayesini tüketme hızı diyebiliriz.

Örneğin, bu yılın başında elinizde 1M TL nakdiniz var ise ve Haziran ayına geldiğinizde elinizde 400K TL kaldıysa, şirketinizin burn rate’i: 600,000TL / 6 ay ya da 100,000TL/ay’dır. Haziran ayında elinizde 400K TL kaldıysa ve burn rate’iniz 100,000TL / ay ise, elinizdeki paranın size kaç ay yeteceğini hesaplamak oldukça kolay, 400,000TL / 100,000TL= 4 ay. Bu durumda daha yıl bitmeden elinizdeki paranın biteceğini görebilirsiniz. (Bu tabi ki çok basit bir hesaplama, daha detaylılarını yapmak mümkün.)

Burn rate’i bilmenin önemi de aslında budur. Yani sermayenizin size ne kadar yeteceği ya da yeni yatırım arayışınızın ne kadar yetmesi gerektiğini gösteren önemli bir metriktir. Girişimci olarak bu rakamı iyi bilmeniz ve takip etmeniz gerekir. Tabi eğer yüksek oranda karlı bir şirketiniz var ise ve nakit yakmıyorsanız bu oranın önemi azalır. Öte yandan burn rate’inizin sabit olmayacağını ve sürekli değişebileceğini gözönünde bulundurmanız gerekir. Eğer burn rate’iniz artarsa elinizdeki 400,000TL size 4 ay’dan daha kısa bir süre yetecektir.

Son günlerde 2014 ile ilgili türlü ekonomik öngörüler konuşuluyor. Hakikaten belirsizlik ve istikrarsızlık ortamında ne olacağını kestirebilmek oldukça güç. Tabi ki bu durum hem makro hem de mikro ölçekte piyasalara yansıyor. Döviz kurlarındaki oynamalar neredeyse duygusal bir endekse bağlı gibi. Durum böyle iken girişimci olmak hayli zor bir iş. Hele bir de elinizde kısıtlı kaynak varsa, henüz karlılığa ulaşmamışsanız ve yatırım arayışı içindeyseniz. Belki de bu belirsizlik ortamında yapılabilecek en iyi şey burn rate’inizi çok iyi analiz etmek, takip etmek, ölçmek ve kontrol altına almak olabilir. Stratejik olarak elinizdeki sermayenin size daha uzun bir süre yetebilmesi için daha uzun soluklu bir iş planı üzerinde ilerleyebilirsiniz. Sonuçta belirsizlik geçici olacaktır. Dolayısıyla bu belirsizlik sürecini atlatmak ve girişiminizi hayatta tutabilmek için nereye para harcadığınızı iyice gözden geçirin derim. Bir başka deyişle kritik olmayan tüm harcamaları minimuma indirin ve nakit yakış hızınızdaki olası oynamaları önceden tespit etmeye çalışın.

Biz yatırımcılar için de durum çok pembe değil. Her ne kadar yatırımların devam edeceğini düşünsem de, yapısal riskin pazarın gelişimini yavaşlatacağını düşünüyorum. Yanlış anlaşılmasın, karamsar değilim ama ihtiyatlıyım. Cirolarının tamamı ya da büyük çoğunluğu TL olan şirketlerin kurdaki oynamalardan etkilenmesi kaçınılmaz. En basit örnek olarak şirketlerin ciroları artarken, kurdaki artıştan dolayı, ciro artışının şirket değerine birebir yansımamasından ve erimesinden bahsedebilirim. Kur riski girişimciden çok yatırımcıyı düşündürebilir, finansman ve çıkış açısından sorun yaratabilir.
(Euro / TL 2008: 1,88 / 2013: 2,97)

master and commander - hms surprise

Geçen seneye ve 2014’ün ilk günlerindeki gelişmelere bakılırsa, bu sene dalgalı belki de fırtınalı bir denizin içinde olacağız. Ama denizcilerin dediği gibi “sakin bir deniz hiçbir zaman iyi bir kaptan yetiştirmez”.

Herkese başarılı bir 2014 dilerim.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *